Udhëzues për blerësit · 6 min lexim
Si të blesh banesë në ndërtim
Shumë banesa në Kosovë shiten para se ndërtesa të përfundojë. Çmimi shpesh është më i ulët, por paguan për diçka që ende nuk ekziston. Ky udhëzues të tregon çfarë të kontrollosh, çfarë të shkruash në kontratë dhe si të paguash pa rrezik.
Përditësuar më · Strehëza
Në pak fjalë
- Kontrollo ndërtuesin dhe ndërtesat që ka përfunduar.
- Shiko lejen e ndërtimit dhe planin e banesës tënde.
- Krahaso çmimin për m² me lagjen.
- Shkruaj në kontratë afatin, sipërfaqen dhe çfarë përfshihet.
- Paguaj me këste sipas fazave, me transfer bankar.
- Merr çelësat me procesverbal dhe kërko certifikatën e pronës.
Hapi 1
Njih ndërtuesin
Në një banesë në ndërtim, ndërtuesi është garancia jote më e madhe. Para se të flasësh për çmim:
- Kontrollo që kompania është biznes i regjistruar në ARBK dhe kush e përfaqëson.
- Vizito ndërtesat që ka përfunduar më parë. Pyet banorët nëse banesat u dorëzuan me kohë, si është cilësia dhe si i morën certifikatat e pronës.
- Pyet kush e zotëron tokën. Kur toka është e dikujt tjetër, kërko të shohësh marrëveshjen e ndërtuesit me pronarin e tokës dhe cilat banesa i takojnë secilit.
Shumë ndërtues kanë profilin e tyre në Strehëza, me të gjitha banesat që ofrojnë. I gjen te kompanitë e ndërtimit.
Hapi 2
Leja e ndërtimit dhe plani
- Kërko lejen e ndërtimit nga komuna dhe kontrollo që përputhet me ndërtesën: numri i kateve, adresa dhe parcela.
- Kërko planin e banesës tënde, me sipërfaqen e çdo dhome, dhe kontrollo që kati dhe numri i banesës janë pjesë e projektit të lejuar.
- Pyet si matet sipërfaqja: neto, vetëm brenda banesës, apo bruto, me muret dhe pjesët e përbashkëta. Çmimi për m² ka kuptim vetëm kur e di cilën sipërfaqe paguan.
Hapi 3
Krahaso çmimin
Pjesëto çmimin me sipërfaqen dhe krahasoje me banesat e ngjashme në shitje në të njëjtën lagje. Me çmimin për m² e sheh menjëherë nëse oferta është mbi apo nën çmimet e zakonshme, dhe me krahasimin e qyteteve sheh si qëndron qyteti ndaj të tjerëve.
Pyet edhe çfarë përfshihet në çmim: parkingu ose garazhi, depoja, ballkoni, dhe nëse banesa dorëzohet e përfunduar, me dysheme, banjo dhe kuzhinë, apo vetëm me suva.
Hapi 4
Çfarë të shkruash në kontratë
Kontrata me ndërtuesin duhet ta përshkruajë banesën aq qartë sa të mos ketë vend për interpretim. Lexoje me një jurist ose me noterin para se ta nënshkruash.
- Banesa: ndërtesa, hyrja, kati, numri i banesës dhe sipërfaqja, me planin të bashkëngjitur.
- Çmimi i plotë dhe çfarë përfshin, pa shtesa të mëvonshme.
- Afati i dorëzimit dhe çfarë ndodh kur ndërtuesi vonohet.
- Materialet dhe gjendja në të cilën dorëzohet banesa: dyert, dritaret, ngrohja, banjo dhe dyshemetë.
- Plani i pagesave, me shumën dhe datën e çdo kësti.
- Certifikata e pronës: kur dhe si e regjistron ndërtuesi banesën në emrin tënd.
Hapi 5
Paguaj sipas fazave
Shumë ndërtues pranojnë pagesë me këste gjatë ndërtimit, pa interes. Kjo të lejon ta blesh banesën me paratë e tua pa e paguar gjithë shumën që në fillim.
- Lidhe çdo këst me një fazë të ndërtimit, për shembull përfundimin e konstruksionit, të fasadës dhe të punimeve brenda, që të paguash për atë që është ndërtuar.
- Mbaje një pjesë të çmimit për ditën e dorëzimit të çelësave.
- Paguaj çdo këst me transfer bankar në llogarinë e kompanisë, jo me para në dorë, dhe ruaj çdo dëshmi.
Llogarit sa kohë të duhet për t’i mbledhur paratë me kursimin për banesë, dhe shpenzimet e tjera me kostot e blerjes.
Hapi 6
Dorëzimi dhe certifikata e pronës
- Para se të marrësh çelësat, kontrollo banesën me kontratën në dorë: sipërfaqja, materialet, instalimet e ujit dhe rrymës, dritaret dhe lagështia. Merr me vete listën e kontrollit.
- Shkruaj në procesverbalin e dorëzimit çdo mangësi dhe afatin kur ndërtuesi e rregullon.
- Kërko që banesa të regjistrohet në emrin tënd në kadastër sipas kontratës, dhe nxirr certifikatën e re të pronës pasi të regjistrohet.
Pastaj vjen zhvendosja: lista e zhvendosjes të ndihmon të mos harrosh asgjë.
Pyetje të shpeshta
A është më e lirë banesa në ndërtim?
Shpesh çmimi është më i ulët se për një banesë të përfunduar, sepse blerësi pret dhe merr një rrezik më të madh. Krahasoje gjithmonë çmimin për m² me banesat e ngjashme në të njëjtën lagje.
Si e kontrolloj ndërtuesin?
Shiko nëse është biznes i regjistruar në ARBK, vizito ndërtesat që ka përfunduar më parë dhe pyet banorët e tyre nëse u dorëzuan me kohë dhe si i morën certifikatat e pronës.
A mund të paguaj me këste pa interes?
Shumë ndërtues pranojnë pagesë në disa pjesë gjatë ndërtimit. Shkruani në kontratë shumën dhe datën e çdo kësti dhe lidheni me fazat e ndërtimit, që të paguash për atë që është ndërtuar.
Kur merr certifikatën e pronës për banesën?
Zakonisht pasi ndërtesa përfundon dhe njësitë regjistrohen në kadastër. Pyete ndërtuesin si dhe kur ndodh kjo, dhe shkruajeni në kontratë si detyrim të tij me afat.
Ky udhëzues është informativ dhe nuk është këshillë juridike. Para se të nënshkruash, konfirmo rregullat dhe dokumentet te noteri, te komuna ose me një avokat.